تاریخ نشر: میزان ۱۳, ۱۳۹۶

صلح با طالبان؛ چرا و چگونه؟

اشرف غنی، رییس جمهوری، در مصاحبه اختصاصی با بی‌بی‌سی، با ابراز اطمینان از توانایی نیروهای داخلی برای حفظ امنیت کشور، هدف نهایی خود را صلح با طالبان دانسته است.

این نشان می‌دهد که به رغم بیهودگی هزینه‌هایی که تا کنون برای مذاکره با طالبان و صلح‌طلبی حکومت پرداخت شده، کابل همچنان به دق الباب طالبان مبتنی بر دیپلماسی التماس ادامه می‌دهد. اگرچه صلح‌‌خواهی در ذات خود امری پسندیده و ممدوح است، اما بی‌توجهی به شرایط آن در بسا موارد، قضیه را برعکس می‌کند و نتیجه‌ای نامطلوب از آن بیرون به دست می‌دهد.

طالبان، بر پایه معیارهای بین‌المللی و براساس موازین سازمان ملل متحد، جریانی تروریستی است و در لیست سیاه این سازمان قرار دارد. با وجود این، مصالحه با این گروه، اگرچه خواست مردم افغانستان و بخشی از منافع ملی کشور است، اما باید به یاد داشت که بازیگران میدان خشونت جاری در افغانستان، به تصریح رییس‌جمهور، تنها طالبان نیست، تا با مصالحه با آنان، پروسه صلح‌‌سازی در کشور با موفقیت به انجام برسد.

با توجه به گفته رییس‌جمهور مبنی بر فعالیت بیش از بیست گروه هراس‌افکن در کشور، مراکز متعدد و عوامل پیچیده‌ای در ساخت و پرداخت خشونت جاری در افغانستان، دخیل و دست در کارند، و بر فرض توافق صلح با طالبان، گمشده اصلی مردم، امنیت، به این سرزمین برنخواهد گشت و جنگ و ناامنی در افغانستان، علی رغم تلاش‌ها برای گفتگو با طالبان، همچنان ادامه خواهد یافت. بنابراین و با توجه به تسلط طالبان بر مناطق وسیعی از خاک کشور، مبارزه مصمم نظامی با جنگجویان وابسته به این گروه، برای جلوگیری از فروپاشی کامل دولت، برای مدتی نسبتا طولانی اجتناب‌ناپذیر می‌نماید، و بایستی تمرکز حکومت بر تقویت نیروهای رزمی و دفاعی، بیش از تأکید بر مذاکرات صلحی باشد که تا کنون نتیجه‌ای در پی نداشته است.

افزون بر این، طالبان نیز به نیکی دریافته است که صلح‌طلبی دولت برآمده از استیصال و انفعال آن در میدان نبرد رویارو با این گروه است. بر خلاف آنچه مقامات حکومتی ادعا می‌کنند، طالبان اگر توانایی مواجهه رو در رو با نیروهای امنیتی کشور را ندارد، با توسل به حملات پارتیزانی و تروریستی، دولت را در موضع واماندگی قرار داده است. در میدان جنگ نرم نیز طالبان دست بالا دارند. این گروه، بدون آن که خود رسانه‌ای رسمی و مستقل در اختیار داشته باشد، برای بزرگ‌نمایی حملات و عملیات خود از رسانه‌های همگانی کشور، بیشترین بهره را می‌برد؛ گو این که آزادی بیان و رسانه در افغانستان از توسعی برخوردار است که حتا طالبان نیز از خیر و برکت آن بی‌بهره نمی‌ماند. این نکته جای تأمل بسیار دارد که چگونه است که حکومت به رسانه‌های همگانی اجازه می‌دهد بلندگوی تبلیغاتی طالبان در پخش و پَراکَنِش وحشت در جامعه باشند؟

این وضعیت مسبب آن شده است که طالبان، پیوستن به برنامه صلح را بیهوده تلقی کند؛ چرا که این گروه، علاوه بر واردآوردن ضرباتی بر بدنه حکومت در میدان جنگ سخت، در عرصه جنگ نرم نیز ثمرات تبلیغاتی مورد انتظار خود را به خوبی بردارد.

از همه مهم‌تر این که طالبان، جریان واحدی نیست تا بتوان از مجرای مذاکره با آن، به نتایج منتهی به صلح و امنیت رسید. پراکندگی و چنددستگی در صفوف طالبان، پس از وابستگی این گروه به حمایت‌گران چندگانه خارجی خود، دشواره اصلی مذاکرات صلح است. بنابراین هدف نهایی صلح با این گروه، آن گونه که در گفتگوی رییس‌جمهور با بی‌بی‌سی بازتاب یافته است، مفهومی فراتر از یک ادعای بی‌بنیاد دیپلماتیک ندارد.

صلح با طالبان؛ چرا و چگونه؟

صلح با طالبان؛ چرا و چگونه؟